Hamide HANGÜL
Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED) Başkanı Engin Aksoy, YASED’in 275 üye şirketin CEO’ları ile yapılan anket sonuçlarını, yatırım beklentisini ve dünyada ekonomisindeki gelişmeleri ve Türkiye’ye muhtemel tesirlerini düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı.
Ankette, 2025 yılı için şirketlerin genel olarak ölçülü bir büyüme beklentisi olduğuna işaret eden Engin Aksoy, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Döviz kurularıyla ilgili dertler bir ölçü azalsa da vergi yükü üzere bahisler hala gündemimizde kıymetli bir yer tutuyor. Birçok şirketimiz, mevcut şartlarda yatırım kararlarını hızlandırma yahut geriletme değil daha çok stabil tutma eğiliminde olduğunu görüyoruz. Lakin makro istikrarın sağlanması, öngörülebilirliğin artması halinde inancını artacağı aşikâr.”
Yatırım için aksiyonları hayata geçirmeliyiz
Uluslararası direkt yabancı yatırım beklentisine de değinen Aksoy, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Üyelerimiz, önümüzdeki 6 ay içerisinde ek 13,5 milyar dolar yatırım gelebileceğini söylüyorlar.
Yani, önümüzdeki 6 aya baktığımızda, memleketler arası direkt yatırımlar için gelişim sağlandığı takdirde 2025 yılı için 13,6 milyar dolarlık yeni yatırımların alınabileceğini düşünüyoruz. Bunun da olumlu olarak altını çizmek istiyorum. Yani 2024’ün birinci 9 ayındaki 9 milyar dolarlık sayısı düşünecek olursak, ek 13,5 milyar dolarlık gelecek potansiyelinin olması hoş lakin, bir grup aksiyonları hayata geçirmemiz gerekiyor.”
Ankette iştirakçilere, hangi alanların daha riskli olduğunun sorulduğuna işaret eden Aksoy, “Tabi enflasyon her vakit birinci mevzu. İştirakçilerin %85’i enflasyonu risk olarak görüyor, %79’u hala döviz kurunu risk olarak görüyor. Başka bahis da idari ve vergi yüküne ait bahis. Orada da %50 risk olarak görülüyordu, şu anda %60 risk olarak görülüyor. Burada da temkinli yaklaşmanın değerli olduğunu düşünüyoruz” dedi.
CEO’lara nazaran Türkiye, global iktisattan süratli büyüyecek
Katılımcı şirketlerin %48’inin, önümüzdeki 6 aylık periyotta büyümeye devam edeceklerini öngördüklerine işaret eden Engin Aksoy, “Aslında bu olumlu görünüm, ihracat gelirlerinden iş gücü büyüklüğüne kadar pek çok parametre de kendini gösteriyor. 2025 yılında CEO’larımız Türkiye’nin global iktisattan daha süratli büyüyeceğini bekliyorlar.
Ancak 2024 yılına oranla da Türkiye’nin büyümesinin biraz daha az olacağını kestirim ediyorlar” diye konuştu. Üyelerin %98’inin, çalıştıkları şirketlerin yeşil dönüşümüne katkıda bulunduklarına da işaret eden Aksoy, şunları söyledi: “Son 6 ayda Türkiye’deki iş ortamını sorduğumuzda, iştirakçilerimizin büyük kısmı önümüzdeki devirle ilgili beklentilerini stabil tuttular. Yani bir düzgünleşme yahut kötüleşmeden çok stabil bir beklenti görülüyor. Düzgünleşme beklentisi de var lakin %10 düzeylerinde kaldı. İş yapma ortamında çok fazla değişmeyeceği öngörülüyor.
Bir evvelki anketi kıyasla aslında vergi ve teşvik konusunun biraz daha kıymetli hale geldiğini görüyoruz. Onun dışında ülkemizin büyümeye devam edeceğini, dünyanın geri kalan olarak daha süratli büyüyeceğini, lakin geçtiğimiz yıla nazaran biraz büyüme suratının küçülebileceğini öngörüyoruz.” Yatırım konusuna değinen Aksoy, “Dünyada, geçtiğimiz 6 aydaki yatırımlara baktığımızda Polonya, Romanya, Romanya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Mısır, Hindistan ve İspanya üzere ülkelere yönelen bir kısım milletlerarası direkt yatırımları ülkemiz de alabilirdi diye düşünüyoruz.
Ülkemizde kıymetli bir potansiyel var. Bu potansiyelin hayata geçirilmesi konusunda atılacak adımlar var. Bunların bir kısım adımlar atıldı, fakat dünya iktisadı o kadar rekabetçi ki rekabette çok öne çıkacak atılımların yapılması gerekiyor” tabirlerini kullandı. Türkiye’nin kıymetli bir avantajının, başka ülkelere kıyasla maliyet olduğuna da değinen Aksoy, “Aslında milletlerarası direkt yatırımları maliyet avantajına çekmek çok yanlışsız değil. Kendimize öteki avantajlar bulmalı, rakip ülkelerin önüne geçmeliyiz” dedi.
“Çin kuvvetli rakip olarak karşımıza çıkabilir”
Diğer taraftan Amerika Başkanı Donald Trump’ın, gümrük tarifelerinde kimi adımları atmaya başladı. Farklı ülkelere uygulayacaklar tarihler, bizim Amerika pazılarındaki hissemizi artırmamıza fırsat sağlayabilir.
Aynı vakitte bilhassa Çin’e gelecek tarifler, Çin’in alternatif pazarlara yönelmesine yol açabilir ve bizim de olduğumuz pazarlarda Çin, daha kuvvetli bir rakip olarak karşımıza çıkabilir” dedi. ABD tarifelerine yönelik bir diğer soru üzerine Aksoy, “ABD, Çin’e tarife uygularsa alternatif pazarlara daha çok girmeye çalışacak. Bu ülkelerden biri Türkiye olabilir. Bahsi geçen, konuşulan yatırımlar var, bunlar ülke iktisadına katkı sağlar” cevabını verdi.
Yapısal ıslahatların hayata geçmesi kritik önemde
Türkiye’de orta vadeli program çerçevesinde belirlenen siyasetlere kıymetli ölçüde sadık kalındığını gördüklerini söyleyen Aksoy, Maliye siyasetinde ise bütçe açığının orta vadeli program ve bütçeyle uyumlu olduğunu gördüklerini belirterek, “Para siyasetindeki sıkı duruş ise finansman açısından firmaların hareket alanını olağan çok genişletmedi. 2024 yılında enflasyonla çabada değerli bir düzgünleşme olduğunun altını çizmek lazım. Lakin beklentilerin biraz gerisinde. Temennimiz, orta vadeli programda ortaya koyulan siyaset çerçevesinde devam ettirilmesi. Bu süreçte yapısal ıslahatların da hayata geçmesi, enflasyonla çabada ve rekabet gücünün, büyümenin sürdürülmesi kritik bir değere sahip olacak” değerlendirmesinde bulundu.
