Dünya çapında bahis sektörü süratle büyürken, yasa dışı bahislerin iktisattaki hissesi ve tesiri giderek daha fazla dikkat çekiyor. 2023 yılı prestijiyle dünya bahis ekonomisinin büyüklüğü 702,5 milyar dolara ulaşmış durumda. Lakin bu devasa rakamın gerisinde, yasal bahislerin ötesinde yer alan büyük bir sorun gizleniyor: Yasa dışı bahis kesimi. ABD Adalet Bakanlığı’na nazaran, dünya genelinde yasa dışı bahis kesimi yıllık 511 milyar dolar düzeyinde. Bu da, yasal bahis iktisadının yüzde 72’sine karşılık geliyor.
Türkiye de bu global sorunun değerli bir parçası. İçişleri Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’de yasa dışı bahis pazarının yıllık kıymeti yaklaşık 50 milyar doları buluyor. Bu, Türkiye’deki yasal bahis ölçüsünün 8 katı bir büyüklük manasına geliyor. Yani, yasal bahis pazarının büyüklüğü sadece 6 milyar dolar civarındayken, yasa dışı bahis kesimi kontrol edilemez bir formda büyümeye devam ediyor. Şayet bu yasa dışı bahis parası ekonomiye kazandırılabilseydi, sırf spor kulüplerinin bile 250 milyon dolar üzere büyük bir ek gelir elde edebileceği varsayım ediliyor. Kesim temsilcileri ise bu alanda düzenleme yapılarak yasal bahis sitelerinin sayısının artması gerektiği görüşünde.
Yolsuzluğun esas kaynağı: Spor ve bahis
Yasa dışı bahis, bilhassa spor dünyasında büyük bir tehdit oluşturuyor. Spor karşılaşmalarında şike ve manipülasyonun en kıymetli kaynağı olarak gösterilen yasa dışı bahis, sporun tabiatını bozarak güvenilirliğini zedeleyen bir öge olarak dikkat çekiyor. Sportmenler ve kulüpler, bu yasa dışı yapıların gayesinde yer alırken, taraftarlar ve izleyiciler de dolaylı yoldan mağdur ediliyor. Bahis kesimi, sporun sırtından beslenirken, ona katkıda bulunmayan bir asalak üzere işlev görüyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye’de yasa dışı bahis ve cürüm gelirlerinin aklanmasına karşı geniş çaplı bir mücadele başlattı. Bakan Mehmet Şimşek, vergi ve kamu hissesi kayıplarına yol açan kayıt dışı ekonomik faaliyetlere karşı dört koldan çalışma yürütüldüğünü belirtti. Bu gayretin baş aktörlerinden biri ise Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK). Heyet, yasa dışı bahis operasyonlarında kullanılan 280 binden fazla banka hesabını tespit ederek bu hesapların kapatılmasını sağladı. Ayrıyeten, 1 milyondan fazla e-para ve ödeme hesabı kapatılırken, 3 binden fazla sanal POS aygıtı devre dışı bırakıldı.
Siber operasyonlar: Yasadışı bahis gelirlerine darbe
MASAK ve güvenlik birimlerinin iş birliğiyle düzenlenen operasyonlar, yasa dışı bahis kesimine büyük bir darbe vurdu. Türkiye’nin en büyük siber operasyonu olan Sibergöz-46 Operasyonu ile yasa dışı bahis kuşkusu taşıyan yaklaşık 7 milyar lira haksız kar tespit edilerek el konuldu. Bu süreçte cürüm örgütleri tarafından kullanılan kripto para platformları da mercek altına alındı. Kripto varlıklara dönüştürülen yasa dışı bahis gelirlerinin izinin sürülmesi, kabahat gelirlerinin aklanmasını önlemeye yönelik en kıymetli adımlardan biri olarak gösteriliyor.
“Finansal kuruluşlar üzerine düşeni yapmalı”
Bakan Şimşek, yasa dışı bahisle uğraşta finansal kuruluşların kritik bir rol oynadığını vurguluyor. MASAK, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile iş birliği içinde yürütülen çalışmalar kapsamında, finansal işlemlerin sıkı bir kontrole tabi tutulması planlanıyor. Kâfi kontrol ve denetim sistemini uygulamayan finansal kuruluşlara yönelik cezai yaptırımların artırılması da gündemde.
“Yasal bahis sitelerine müsaade verilsin”
Türkiye’de yasal bahis pazarının en fazla 1,5 milyar dolar büyüklüğünde olduğunu söyleyen bahis kesimi temsilcileri, yasa dışı alanda kalan 50 milyar dolarlık bir hacmin kayıt altına alınması için özel teşebbüslere müsaade verilmesi gerektiğini söylüyor. Almanya, İngiltere ve İspanya’da olduğu üzere bu dalın büsbütün yasallaştırılması gerektiğini söyleyen dal temsilcisi şunları söylüyor; “Dünyada 700 milyar dolardan fazla bir büyüklüğe sahip bir daldan bahsediyoruz. Tüm dünyada bu işler nasıl yapılıyorsa bizde de o denli yapılabilir. Bu bölüm kayıt dışında kaldığı sürece çetelerin ve yasa dışı örgütlerin denetiminde kalmaya devam eder. Devletin bu alandaki vergi kaybı çok önemli düzeylerde. Türkiye’nin cari açığının 4’te 1’i oranında bir kaybı oluyor her sene. Tahlil için düzenleme koşul. Şayet düzenleme yapılırsa spor kulüplerinde de sponsorluk gelirleri süratli bir biçimde artar ve borçlu kulüp kalmaz.”
Şimşek: Yeni düzenlemeler kapıda
Hazine ve Maliye Bakanlığı, yasa dışı bahisle çaba kapsamında yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Bakan Mehmet Şimşek, bu düzenlemelerin mali kabahatleri minimuma indirmeyi hedeflediğini belirterek, “Lisanssız faaliyetleri ve sanal kumarı bütünüyle engelleme kararlılığındayız. Önümüzdeki devirde uygulamadaki problemleri çözecek, mali cürümleri minimum seviyeye indirecek yeni önlemler öngörüyoruz. Mevzuat değişikliği dahil bütün seçenekleri kıymetlendiriyoruz. Bu hedefle hususun bütün taraflarının katkılarıyla kapsamlı ve bütünleşik yeni bir çaba konsepti üzerinde çalışıyoruz” tabirlerini kullandı.
