Buna nazaran 2020’den beri büyüme trendinde olan dal, 2024 yılında yüzde 14.2’lik küçülme yaşadı. Üretim ve ihracatta düşüş 2025 yılında da devam etti. Yılın birinci 5 ayında kadro tezgahlarında yurtiçi satışlar geçen yılın aynı periyoduna nazaran yüzde 9 azaldı. TİAD raporu birebir periyotta, üretimdeki düşüşün yüzde 14.7 olduğunu ortaya koydu. 2025’in birinci 5 ayında kesimin ihracatı yüzde 6.1, ithalatı yüzde 4.8 azaldı.
TİAD Başkanı Murat Akyüz, raporla ilgili yaptığı açıklamada, imalat endüstrisinin vazgeçilmez üretim araçları olan grup tezgahlarının; kadrolar, bağlama sistemleri, metroloji ve kalite denetim ekipmanları, üretim teknolojileri yazılımları, robotlar, otomasyon sistemleri, eklemeli imalat teknolojileri üzere birçok tamamlayıcı ögeyle birlikte, ülkemizin katma pahalı üretim ve ihracat gücünü belirleyen temel etmenlerden biri olduğunu vurguladı.
Akyüz, sektörde gelinen noktada üreticiler için ortak sorunun yerli tedarik yetersizliği olduğunu söyledi. Belirlenen nitelikli üretim amacında yalnızca ithalatı zorlaştırmanın yerli üretimi takviye noktasından uzaklaşabildiğini vurgulayan Akyüz, “Nitelikli eser ithalatı ile dal güçlendirilirken, yerli katma pahalı üretim ve ihracat için gerekli altyapı oluşturulması halinde, grup tezgahları üretiminde de savunma sanayiimiz üzere yerli üreticiler ortaya çıkacaktır” dedi.
28 milyar dolarlık ihracat katkısı
TİAD Başkanı Akyüz şu ifadeleri kullandı: “Sektörümüz sırf üretimi desteklemekle kalmamakta, aynı vakitte Türkiye üretim ekonomisine güçlü bir çarpan etkisiyle katkı sunmaktadır. Ekip tezgahlarının ağır olarak kullanıldığı otomotiv, savunma, havacılık, medikal, beyaz eşya, gemi inşa, demiryolu, makine-teçhizat, kalıpçılık ve metal eşya üzere stratejik dalların toplam ihracat kıymeti 2024 yılında 85 milyar ABD doları olarak gerçekleşti. Bu bölümlerde doğrudan ekip tezgahlarının katkısıyla yaratılan ihracat pahası ise 28 milyar ABD Doları oldu.
Başka bir sözle, 2024 yılında sanayimize kazandırılan her bir ekip tezgahı, yıllık bazda ortalama kendi kıymetinin 15.6 katı kadar ihracat potansiyeli yarattı. Bu çarpan tesiri, kadro tezgahları dalının ülkemiz açısından stratejik değerini açıkça ortaya koymaktadır. Yerli üretim kabiliyetlerimizin geliştirilmesi, teknoloji transferiyle yüksek katma bedelli üretim yapısının güçlendirilmesi ve uluslararası pazarlarda rekabet gücümüzün artırılması için sektörümüzün desteklenmesi hayati değer taşımaktadır.”
Takım tezgahları üretim pahası 1 milyar doların altına geriledi
Rapora nazaran, kadro tezgahları dalı 2024 yılında, yatırımcılara ek maliyet yaratan Ek Gümrük Vergisi, yatırım teşvikli yatırımlarda kimi makina türlerinin Gümrük Vergisi desteğinden yoksun kalması, ABD-Çin ticaret savaşları nedeniyle yaşanan zorluklar, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar, döviz kurlarının ihracatçı firmaları global rekabet ortamında zorlaması, yatırım ve işletme gayeli kredi maliyetlerinin yüksekliği, enflasyonist ortam üzere birçok zorlayıcı tesire karşın imalat endüstrinin itici gücü olmaya devam etti.
Ancak geçen yıl kesim son 4 yıldır yakaladığı kesintisiz büyüme trendini kaybetti. 2024’te takım tezgahlarında bedel bazında üretim evvelki yıla nazaran yüzde 23.2 düşüşle 849 milyon dolar oldu. Rapora nazaran kesimde ihracat yüzde 17.5 düşüşle 710,6 milyon dolar, ithalat yüzde 10.4 düşüşle 1,66 milyar dolar ve yurt içi satış (kullanım) yüzde 14.2 düşüşle 1,79 milyar dolar oldu.
