Volkan DEMİRKUŞAK
Otomotiv satışlarına yeni düzenleme getirildi. Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında İnançlı Ödeme Sistemi’nin herkes tarafından kullanılması mecburî hale getirildi.
Bakanlık tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliğin kamuoyu beklentilerinin karşılanması, motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal edenlerin ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi maksadıyla hazırlandığı belirtildi.
Yönetmelikle ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretini düzenleyen yönetmeliğin kapsamının genişletildiği belirtilen açıklamada, “Bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretine ait değerli değişiklikler yapılırken sıfır taşıt ticaretinde distribütör ve yetkili satıcıların yükümlülükleri düzenlendi. Ayrıyeten, elektronik ortamda gerçekleştirilen taşıt ihaleleri ile taşıt ön değerlemesine yönelik prensip ve kurallar da belirlendi” sözlerine yer verildi.
“Dolandırıcılığın önüne geçilmesi hedeflendi”
Vatandaşların taşıt alım satımında karşılaşabileceği dolandırıcılık faaliyetlerinin önüne geçilmesinin hedeflendiğine işaret edilen açıklama, şöyle devam etti: “Sahte para kullanılması ihtimali, nakit ödeme zorluğu ve satış bedelinin ödenmemesi riskinin ortadan kaldırılması gayesiyle, ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında İnançlı Ödeme Sistemi’nin herkes tarafından kullanılması zarurî hale getirildi.”
Kısmi ödeme alınan siparişlerde alıcı mağduriyetlerini önlemek maksadıyla sipariş formu düzenleme zaruriliği getirildiği belirtilerek, “Yetkili satıcı, bu formu düzenlemeden alıcıdan rastgele bir ödeme talep edemeyecek, kaporası alınan taşıtı 45 gün içinde alıcıya teslim edecek ve taşıt teslimine 7 gün kalıncaya kadar satış fiyatının yüzde 10’undan fazla kapora alamayacak. Ayrıyeten alıcı, sipariş formunun düzenlendiği tarihten itibaren 14 gün içinde siparişini rastgele bir cezai kaideye maruz kalmadan iptal edebilecek” denildi.
Distribütör ve yetkili satıcılara yeni kurallar getirildi
Motorlu kara taşıtı tedarik zincirinde adil rekabet ortamının sağlanması ve haksız ticari uygulamaların engellenmesi amacıyla distribütör ve yetkili satıcılara yönelik kural ve yükümlülüklerin getirildiğine yer verilen açıklamada, “Distribütörlerin haksız ticari uygulama olarak kabul edilecek faaliyetleri tanımlanarak yetkili satıcılarla ilişkilerinde uymaları gereken kurallar belirlendi.
Buna nazaran, fatura tarihinden sonra distribütörler taşıt fiyatında artış yapamayacak ve taşıtı 15 gün içinde yetkili satıcıya teslim edecek. Yetkili satıcılar ise alıcı tarafından ÖTV ve KDV’si ödenen taşıtın fiyatını artıramayacak ve taşıtı 15 gün içinde alıcıya teslim etmekle yükümlü olacak” sözü kullanıldı.
Açıklamada, şunlar kaydedildi: “İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki evrakı temininde yaşanan kasvetleri gidermek ve işletmelerin yetki evraksız faaliyet göstermelerinin önüne geçmek maksadıyla, iş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olma koşulu yetki evrakı kurallarından çıkarıldı. Böylelikle öbür tüm kaideleri taşımalarına karşın ruhsat şartı nedeniyle yetki evrakı alamayan işletmelerin yaşadığı mağduriyet ortadan kaldırıldı. Bununla birlikte, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden işletmelerin ruhsat mevzuatı kapsamında iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alma yükümlülükleri devam etmektedir.”
Lise mezuniyeti kuralı 1 Mart 2025’ten sonraya kaldı
Açıklamada; yetki evrakı şartları ortasındaki lise mezuniyeti kaidesinin korunduğu belirtilerek, “Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle vergi ya da meslek odası kaydı bulunan işletmeler için 1 Mart 2025’e kadar yapılan yetki evrakı müracaatlarında lise mezuniyet kaidesinin aranmamasına yönelik düzenleme yapıldı. Böylelikle kesimin en kıymetli taleplerinden biri daha Ticaret Bakanlığınca karşılanmış oldu” halinde kaydedildi.
İhale kurallarının ve satışa sunulan taşıtlara ait detaylı bilgilerin ihale platformunda ilan edilmesi, ihale fiyatının adil rekabet kurallarına uygun olarak belirlenmesi, ihale platformu işleticisinin ve satıcının direkt yahut dolaylı olarak ihaleye katılamaması üzere asgari kurallar belirlendiği bildirildi.
İnternette fiyat teklif farkı %5’i geçmeyecek
Ticaret Bakanlığı açıklamasına göre, internet üzerinden yapılan taşıt ön değerlendirmesinde uyulması gereken kuralların belirlendi. Açıklamada, şunlar kaydedildi: “Taşıtını satmak isteyen vatandaşlarımızı yanıltacak fiyat tekliflerinin önüne geçmek ve ön değerleme yapan işletmeler ortasında rekabeti bozucu uygulamaları engellemek gayesiyle, elektronik ortamda yapılan ön değerlemelerde taşıt sahibine sunulan birinci fiyat teklifi ile sonuncu teklif ortasındaki farkın yüzde 5’ten fazla olmaması, verilen teklifin taban 24 saat geçerli olması ve fizikî incelemesi yapılan taşıta birebir gün içinde kesin teklif verilmesine yönelik düzenleme yapıldı.”
Yönetmeliğin yetkili satıcıların yükümlülükleri, sipariş adabı satışları ile ihale platformu ve ön değerlemeye ait yükümlülükleri 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girecek. Değişiklikler, gerçek yahut hukuksal bireyler bakımından bir ay sonra yürürlükte olacak.
“Sektörü şeffaflaştıracak”
VavaCars Ticari Grup Başkanı Serdıl Gözelekli, taslaktan haberdar olduklarını belirterek, “Bu husustaki çalışmaların birkaç aydır sürdüğünü biliyorduk. Bir kadro ayrıntılarına hâkimdik. Münasebetiyle bizim için sürpriz olmadı. Genel olarak 2. el otomotiv bölümündeki birçok iş kolunu şeffaflaştıracak, düzenleyecek kararlar alındığını düşüyoruz. O yüzden de desteklediğimizi söyleyebiliriz” sözlerini kullandı.
“Otomotiv ticaretine ince ayar yapıldı”
Aşin Araba Genel Müdürü Okan Erdem, yeni yönetmelikle birlikte otomotivdeki ticaret ögelerine ince ayarlar yapılarak daha inançlı ve daha kurumsal bir yapının alt yapısı hazırlandığını belirtti. Erden, “Hayata geçirilen yeni bir uygulama ile elektronik ortamda yapılan ön teklif ile son teklif ortasında azamî yüzde 5 fark kuralı ve son teklifin 24 saat geçerli olması, tüketicilerin araç satış süreçlerinde yaşayacağı kayıpları minimuma indirecektir.
Örneğin kısmi ödeme alınan araç siparişinde alıcı mağduriyetlerini önlemek emeliyle sipariş formu düzenleme mecburiliği getirildi. Form düzenlenmeden ödeme talep edilmeyecek ve kapora alındıysa 45 gün içinde aracın teslim edilmesi mecburiliği var. Sipariş formundan itibaren 14 gün içinde tüketiciler artık satışı da rastgele bir cezai kurala maruz kalmadan iptal edebiliyor. Tüketicilerimizin buna dikkat etmesini tavsiye diyoruz” dedi.
“Etkisi kontrolün başarısına bağlı olacak”
Cardata CEO’su Hüsamettin Yalçın, yeni yönetmelik ile ilgili ‘tüketici müdafaasının artırılması’, ‘işletmeler için esneklik ve kolaylık’ ile ‘garanti düzenlemeleri’ başlıklarında artıların kelam konusu olduğuna dikkat çekti. Öte yandan düzenlemede yetersizlik, kontrol meseleleri, piyasa dinamiklerine müdahale ve ahenk sürecindeki zorlukların da eksi istikametler olarak düşünülmesi gerektiğine işaret eden Yalçın, “Yeni yönetmelik değişiklikleri, genel olarak piyasada daha şeffaf ve inançlı bir ortam yaratma hedefi taşıyor.
Ancak, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı üzere birtakım düzenlemelerin kaldırılması ve piyasa dinamiklerine yapılan müdahaleler, uzun vadede bölümde karmaşaya ve dengesizliklere yol açabilir. Bu düzenlemelerin olumlu yahut olumsuz tesirlerinin netleşmesi, kontrol düzeneklerinin başarısına bağlı olacaktır” dedi.
5 değerli madde
-Taşıt alım satımında inançlı ödeme sisteminin kullanımı herkes için mecburî hale getirildi.
-Kaporası alınan taşıt siparişleri düzenleme altına alındı.
-Sıfır taşıt ticareti yönetmelik kapsamına alındı
-İş yeri açma ve çalışma ruhsatı, yetki evrakı kaideleri ortasından çıkarıldı.
-Lise mezuniyeti kaidesine 1 Mart 2025 tarihine kadar esneklik getirildi
Sistem nasıl çalışacak?
Sistemi kullanım zaruriliği vatandaşlar için 27 Eylül’de yürürlüğe girecek.
Taşıt satışlarında, taşıt satış bedelinin tamamının ya da bir kısmının nakit, havale yahut EFT üzere formüllerle ödenmesi durumunda satış bedeli ile taşıt mülkiyetinin eş anlı el değiştirmesini sağlayan sistemde, para transferinin “aracı kuruluş” olarak faaliyet gösterecek olan bankalar, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları tarafından yapılması gerekiyor.
Bu kapsamda, satış için notere gidildiğinde öncelikle satışa mahzur bir durum olup olmadığı sorgulanacak.
Satışa mahzuru olmayan taşıt için İnançlı Ödeme Sistemi kaydı bulunup bulunmadığı denetim edilecek. Sistem kaydı varsa para transferinin gerçekleşip gerçekleşmediği denetim edilecek.
Para transferi yapılmadıysa tescil gerçekleşmeden evvel para transferinin gerçekleşmesi beklenecek. Para transferi doğrulandığında para hesapta bloke edilecek ve satış kontratı tamamlanacak. Para transferi ile eş anlı olarak taşıt tescili yapılacak. Para transferi doğrulanamaz ise satış süreci kesilecek.
