Türkiye, 1 Temmuz 2026 itibarıyla Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemini ülke genelinde devreye aldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yönetilen sistem, içecek ambalajlarının sistematik geri dönüşümünü sağlayacak. 81 ildeki 973 ilçede kurulan DOA makineleri ile vatandaşlar boş şişe ve kutularını iade ederek depozito tutarını geri alabilecek.
DOA Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Sistem, plastik (PET), alüminyum ve cam içecek ambalajlarını otomatikleştirilmiş iade noktaları üzerinden topluyor. Vatandaşlar DOA makinelerine ambalaj bırakarak depozito aidatını anında alıyor. Iade edilen ambalajlar, TÜÇA’nın depolama ve sayım merkezlerine taşınarak türlerine göre ayrıştırılıyor.
Çevre Mühendisi Mehmet Zorlu’nun verilerine göre, sistemin devreye alınmasından önce günlük 200 kilogram PET ambalaj toplanırken, Temmuz sonrasında bu rakam 600 kilograma ulaştı—yüzde 200’lük bir artış. Toplam ambalaj sayısı ise günlük 7 bine yaklaşmış durumda.
Otel, Restoran ve Kafelerde Ayrı Koleksiyon
HOREKA sistemi adıyla anılan bileşen, otel, restoran ve kafeteryalardan doğrudan ambalaj atıklarını toplayıyor. İşletmeler DOA logolu ambalajları ayrı tutarak saha operatörleri tarafından toplatılmasını sağlıyor. Bu ambalajlar merkeze getirilip sayma ve doğrulama hattından geçirilerek kayıt altına alınıyor.
Sistem sayesinde turizm ve gıda sektörü işletmeleri, atık yönetimi maliyetlerini azaltırken çevre sorumluluğunu yerine getiriyor.
Geri Dönüşüm ve Ekonomik Kazanç
Ayrıştırılan ambalajlar, TÜÇA tarafından ihale usulüyle geri kazanım firmalarına satılıyor. Bu model hem ekonomik bir gelir kaynağı yaratıyor hem de plastik, alüminyum ve cam sektörünün ham madde ihtiyacını karşılıyor. Geri dönüşüm sürecinde enerji tasarrufu ve sera gazı emisyonlarında azalış sağlanıyor.
İşletmeler İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu gelişme, içecek üretim ve dağıtım sektöründeki işletmeler ile turizm hizmet sağlayıcıları için maliyetli atık bertaraf yükümlülüğünü hafifletiyor. HOREKA sistemi, özellikle büyük otel zincir ve restoran gruplarının atık yönetimini standardize etmesini kolaylaştırıyor. Ayrıca, depozito mekanizması aracılığıyla tüketici katılımı arttırıldığı için, işletmelerin çevre sorumluluğu imajı güçleniyor ve marka değeri artıyor. KOBİ seviyesindeki gıda-içecek işletmeleri ise, DOA iade gelirinin yan bir gelir kaynağı olarak değerlendirilebileceğini görecek.
Sık Sorulan Sorular
DOA makinelerine hangi ambalajlar iade edilebiliyor?
PET plastik şişeler (meyve suyu, su, meşrubat), alüminyum kutular (enerji içeceği, gazlı içecek) ve cam şişeler (bira, ayran, diğer içecekler) iade edilebiliyor. Ambalajın üzerinde DOA logosu bulunması ve depozito ödenmiş olması gerekli. Kapakların ve etiketlerin arındırılması şart değildir.
Depozito tutarı ne kadar?
Depozito tutarları ambalaj türü ve hacmine göre değişiyor. Plastik ve alüminyum ambalajlar için 1 lira, cam şişeler için 2 lira depozito uygulanıyor. Ambalaj iade edildiğinde tam tutarı geri alınıyor. Sistem, tüketiciyi geri dönüşüme teşvik etmek amacıyla tasarlandı.
DOA sistemi hangi illerde yaşayan tüketicilere hizmet veriyor?
Sistem 1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm 81 ilde 973 ilçede aktif hale geldi. Resmi açıklamada tüm illerin kapsandığı belirtildiği için, ülke genelindeki tüm tüketiciler DOA hizmetinden faydalanabiliyor. Bölgesel farklılıklar veya geçiş dönemleri için yerel çevre bakanlığı birimlerine başvurulabilir.
Kaynak: Bakan Kurum’dan DOA mesajı: Her iade geleceğimize nefes oldu
