Mehmet Hanifi GÜLEL
Türkiye’de yaklaşık 4 bini endemik, toplam 12 bin bitki tipinin olması bitkisel protein bakımından güçlü kılıyor. Bu zenginliği fark eden ulusla ve uluslararası firmalar, bitkisel protein Ar- Ge çalışmalarını Türkiye’ye konuşlandırıyor. Türkiye’nin bitkisel protein bakımından Ar-Ge merkezi olmaya başladığını kaydeden Bitki Bazlı Besinler Derneği (BİTKİDEN) Yönetim Kurulu Lideri Ebru Akdağ, Türkiye’nin eser geliştirme ve hammadde açısından zenginin ihracatta da çok büyük bir hisse alınabileceğini söyledi.
Bitkisel bazlı protein konusunda regülasyon manisi olduğunu ve yönetmeliğin yasal düzenlemeye muhtaçlık olduğunu belirten Akdağ, Türkiye’nin pazarda çok büyük potansiyele sahip olduğunu vurguladı. Küresel bitki bazlı besin pazarının 2025 yılında 77.8 milyar dolarına ulaşması beklendiğini aktaran Akdağ, pazarın 2030 yılına kadar iki kattan fazla büyüyeceği öngörüldüğünü iletti.
Flexitarian beslenme trendi artıyor
Son yıllarda sürdürülebilir beslenme anlayışının ve bitkisel proteinlere ilginin arttığına dikkat çeken Akdağ, bitkisel proteinler, sürdürülebilirlik ve inovasyonlara tartı verilmesi nedeniyle ehemmiyetinin artığını iletti. COVID-19 ile birlikte insanların beslenmesine daha çok dikkat etmeye başladığını tabir eden Akdağ, “Şu anda flexitarian denilen et ve bitkisel eserlerin ölçülü bir formda tüketilen bir trend yaşanıyor.
Bu ne vejetaryen ne de veganlık değil. Bitkisel eserleri de menüde artırılıyor. Hayvansal proteinleri büsbütün menüden çıkarılmıyor. Bu bitkisel eserlerin tüketimini daha çok artırmaya yönelik bir beslenme biçimi. Aslına bakarsanız bu bizim için hiç yeni bir trend değil. Türkiye’nin beslenme tarzına ve Akdeniz diyetlerine de çok benziyor. Tencere yemeklerimize bakarsanız, her vakit bir sebzeli karışımlar kesinlikle var. Dolayısıyla burada bir trend, yeni bir şeyden fazla, özümüze dönüp zati beslendiğimiz halde devam ediyoruz” dedi.
Yatırımlarda artış var
Dünyada bitkisel besinlerin en büyük hammaddesi soya olduğunu vurgulayan Akdağ, fakat Türkiye’de nohut, mercimek, bezelye üzere çok özel ve daha da keşfedilmemiş endemik çeşitlerin var olduğunu belirtti. Bunlarla işlevi yüksek eserler yapılabileceğini aktaran Akdağ, “Burada değerli olan hayvansal eserlere alternatif hem doku olarak hem tat olarak ona yakın olması lazım. Artık bunlara yönelik çalışmalar var ancak dünyada da çok süratli büyüyor. Dünyada bu alanda son üç dört yıldır yatırımlar 7 kat büyümüş durumda.
Alternatif protein şirketleri, 2010 ile 2022 ortasında toplam 14,2 milyar doları yatırım aldı. Evvelden daha çok Amerika’da hızlanan bir trenddi lakin son yıllarda Avrupa’da hızlanmaya başlandı. Türkiye’de firmalar çok önemli yatırımlar yapıyor. Yeni tesisler kuruluyor ve Ar-Ge yatırımları yapılıyor. Türkiye’de daha faaliyete geçmemiş olan ve bu alanda yatırım yapan tesisler var. Zira bu alan kaçınılmaz bir şey, yerli markaların dışında birtakım çok uluslu firmalar da yatırım yapıyor. Bitkisel protein alternatif Ar-Ge merkezlerini Türkiye’ye yerleştiriyorlar” diye konuştu.
Öte yandan Akdağ, bu yıl Memleketler arası Bitki Bazlı Gıdalar Çalışma Grubu’nun BİTKİDEN konut sahipliğinde Antalya’da düzenleyecek doruğunu ülkemizin potansiyeline dikkat çekmek için kasım yapılacağını bildirdi.
“Türkiye’de regülasyon manisi var”
Hayvansal besinlerin sera gazı emisyonuna neden olduğunu hatırlatan Ebru Akdağ, münasebetiyle iklim krizine karşı bitkisel besine dönülmesinin değerli olduğunu tabir etti. Bitkisel et, bitkisel sütler, bitkisel yoğurt üzere eserlerin ortaya çıkmaya başladığına değinen Akdağ, “Fakat Türkiye’deki en şiddetli durum, regülasyon manileri var. Türkiye’de dünyada olmayan bir yasak var. Bitkisel peynirle ilgili bir yasak var.
Peynire benzeri bitkisel eser yapılması yasak. Yasaktan evvel üç haneli büyüyen bir bitkisel peynir pazarı vardı. Yasak gelmeden evvel Türkiye’nin hem ihracatı süratle artıyordu hem de iç pazarı büyüyordu. Bu yasakla bitkisel bazlı peynir üretimi, ihracatı ve ithalatı yapılmıyor. Bu yasak kalkarsa iktisada çok önemli katkıda bulunacak” dedi.
