Madencilik bölümü güç şartları ve yıpratıcı çalışma kaideleri ile kendisine mahsus yatırım gerektiren bir alan olarak dikkat çekiyor. Coğrafik şartların çalışılacak maden alanının bulunduğu bölgeye değişkenlik gösterme hali ise madencilik teknolojilerine duyulan muhtaçlığı artırıyor.
Farklı bir sözle verimli ve karlı bir maden ocağına sahip olmak demek, maden teknolojilerini de tesislere entegre etmekten geçiyor. Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği’nin (İMDER) 2021 yılında hazırladığı ‘İnşaat, Madencilik ve Makine Kesimleri Etkileşimi Raporu’ kesim hakkında yaklaşık datalar oluşturulmasını sağlıyor.
Kamu strateji planlarında yer almak büyümeyi tetikliyor
2019 bilgileriyle, inşaat ve madencilik bölümlerinin dünya gelirinden aldığı hisseler sırasıyla yüzde 3,5 ve yüzde 1,5. Türkiye’de ise bu bölümlerin ulusal gelirden aldıkları hisseler sırasıyla yüzde 5,4 ve yüzde 1,1 düzeyinde. Toplam 2,5 trilyon dolarlık global makine ihracatının 133 milyar doları iş ve madencilik makinelerinden geliyor, bu alanda Türkiye’nin hissesi ise yüzde 1,1 civarında.
Güçlü ve rekabetçi olunan ve dış ticaret fazlasının süratle artacağı düşünülen bu alanda resmi olmayan sayılara nazaran her yıl 1,5-2 milyar dolar bandında ihracat yapılıyor. Türkiye’nin ihracatından maden teknolojileri dahil maden makineleri kümesi ise talebe nazaran yüzde 6 ila 10 aralığında hisse alıyor. Yüksek teknolojili bu alandaki güç ve yetkinlik, Türkiye’nin mühendislik kabiliyetinin geldiği yeri göstermesi bakımından da farklı bir ehemmiyet içeriyor. Bu makinelerin ya da tesislerin çabucak tamamı sistemler bütünü olma özelliğine sahip.
Mekanik, elektronik, hidrolik, pnömatik, yazılım üzere çabucak bütün bileşenlerin en gelişmişlerinden meydana geliyorlar. Çabucak her yıl, bir memleketler arası yarışta tasarım mükafatı alan kesimin teknoloji gündeminde ise radyo frekansları ile gerçek vakit ölçme, otonom araçlarla performans ve iş/ etraf güvenliğini artırma, hibrit araçları yeni pil teknolojileri ile güçlendirme ve 5G’deki ilerlemeye uygun süratte akıllı teknolojilere adaptasyon üzere ileri teknikler var.
Öte yandan, inşaat ve madencilik makineleri bölümünün görüntüsünün makine imalat kesimimizin genelinden çok da farklı olmadığı bir gerçek. İçeride ve dışarıda karşılaştığı problemler ya da talep ettiği takviyeler çabucak bütün STK’ların lisana getirdiğiyle birebir. Fakat kesimin kamu strateji planlarında amaç yahut odak olduktan sonra öbür makine kısımlarından daha süratli güçlenen bir pozisyonu var.
“Türkiye’de madencilik potansiyelin çok altında”
İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) İdare Heyeti Lider Yardımcısı Eyüp Batal, Türkiye’de madencilik kesiminin potansiyelinin çok altında kaldığını belirterek, “Gerek işletme tarafında gerekse de teknoloji daha alınacak çok fazla yolumuz var” Verilecek takviyeler ve atılacak adımlarla madencilik kesiminin, ihracatta önder olan öteki bölümleri rahatlıkla geçeceğini bildiklerine işaret eden Batal, “Madenciliğin gelişimi sayesinde ülkemiz çağ atlayabilir. Dalın potansiyeli çok yüksek. Bu kadar çok net döviz girdisi muhtaçlığı varken, madencilik üzere bir kesimin göz gerisi edilmemesi gerekiyor” değerlendirmesini yaptı.
