Zühre KURT
Çağlar boyunca farklı uygarlıklara mesken sahipliği yapmış olan Kastamonu, hâlâ geçmişten gelen ruhu yaşatan bir atmosfere sahip… Osmanlı’dan günümüze ulaşmış mimari eserler ile tarihe tanıklık eden Kastamonu tarihi konaklar kenti. Yapıları ile tam bir açık hava müzesi olan ve yıllar içinde farklı kültürlerden insanların uğrak yeri olan kent, bu zenginliği mimariye yansıtmış. Kastamonu’da, yaşları 100’ü aşkın 400 tane konak bulunmakta. Kastamonu’da ticaretin merkezi olarak fonksiyon görmüş hanlar, avluları, kemerleri ile özgün tarihî eserler olarak günümüzde de fonksiyonlarına devam ediyor.
Şehrin güneyinde Ilgaz Dağları, kuzeyinde ise Küre Dağları uzanıyor. Ilgaz Dağları Ulusal Parkı ve Kayak Merkezi ile Türkiye’de kış turizminin dikkat çeken adreslerinden biri haline gelmiş olan Kastamonu, her yıl kış aylarında pek çok kayak tutkununu ağırlıyor. Bu bölge yalnızca kışın değil, yılın her periyodunda büyüleyici görünümler sunuyor. Birebir vakitte ulusal park olarak muhafaza altında olan Ilgaz Dağı yaban hayatının geliştirildiği bir alan. Kastamonu ayrıyeten İstiklal Yolu Tarihî Ulusal Parkı içerisinde, 95 km’lik uzunluğuyla Türkiye’nin en uzun üçüncü trekking parkuruna konut sahipliği yapıyor.
Kastamonu’da, Küre ve Ilgaz Dağlarının karstik arazi yapısı nedeniyle sayısız mağara, derin kanyon ve şelale oluşumu bulunmakta. Valla Kanyonu, Ilgarini Mağarası, Ilıca Şelalesi ve Horma Kanyonları bu görkemli oluşumların başında geliyor.
Horma Kanyonu, gezginler için Türkiye’nin en heyecan verici kanyonlarının başında geliyor. 2016 yılında başlayan çalışmalar sonucunda Horma Kanyonu’nun içerisine yürüyüş yolu kurulmuştur. Horma Kanyonu’nun içerisinden Zara Çayı akmakta. Zara Çayı birebir vakitte kanyonun sonundaki Ilıca Şelalesi’ne de hayat veren çaydır. Kimi yerlerde irili ufaklı şelaleler oluşturan Zara Çayı’nın coşkusu Horma Kanyonu’na ahenk katıyor. Kanyona gidilecek en hoş mevsim ise ilkbahar ve sonbahar. Valla Kanyonu’nda bulunan sarp kayalıklar kartal, akbaba, atmaca üzere tiplere mesken sahipliği yaparken kanyonu gören seyir teraslarından izlenen görünüm büyüleyici… Kastamonu’nun Azdavay ilçesinde ise dünyanın en büyük kanyonlarından biri olan Çatak Kanyonu yer alıyor. Kanyonda yer alan cam terasın görünümü hayli etkileyici imgeler sunuyor. 2012 yılından bu yana PAN Parks sertifikasına (Avrupa’nın Seçkin Ulusal Parkları Ağı) sahip olan Küre Dağları Ulusal Parkı, Avrupa’nın 13. Türkiye’nin birinci PAN parkı. Ayrıyeten 2019 yılında Platin Yabanıl Sertifikası almış.
Tarihe tanıklık eden yapılar
Şehrin merkezinde bulunan Nasrullah Meydanı; külliyesi, cami, medrese ve köprüsü ile sembol yapılardan. Etrafında yer alan yapılar ortasındaki Kurşunlu Han’dan, Cem Sultan Bedesteni ve Penbe Han’a (Balkapanı Hanı) yürüyüş uzaklığında ulaşılabiliyor.
Cumhuriyet Meydanı’ndan Nasrullah Meydanı’na yürürken görülecek birinci tarihi yapı Nasrullah Köprüsü. Halk lisanında “Kambur Köprü” olarak bilinen köprü, Karaçomak Deresi üzerinde, Nasrullah Cami yakınlarında yer almaktadır. Köprü, 1506 yılında Nasrullah Cami ile bir arada inşa edilmiş.
Nasrullah Meydanı kentin en büyük meydanıdır. Bu isim ile anılmasının nedeni Nasrullah Cami ve şadırvanının burada bulunmasıdır. Bu meydan; cami, şadırvan, köprü ve daha sonradan eklenmiş olan Münire Sultan Medresesi ile bir külliye görünümündedir. Birebir vakitte ulusal uğraş vaktinde takviye toplamak için Mehmet Akif Ersoy’un bu mescitte vaaz vererek şimdi TBMM’de kabul görmeden İstiklâl Marşı’nı birinci sefer buradan halka duyurduğu bilinmektedir.
1919 yılında ulusal uğraş için “ilk bayan mitingi” bu meydanda yapılmış. Meydanda bulunan şadırvandan su içen bir kişinin ömrü boyunca Kastamonu’yu 7 sefer ziyaret edeceği ya da büsbütün Kastamonu’ya yerleşeceğine inanılır.
10 bin yıllık mutfak kültürü
Pek çok medeniyete konut sahipliği yapmış olan Kastamonu’nun mutfak kültürü 10 bin yıllık bir geçmişin birikimi. Kastamonu ve yöresinde yetişen eserler de lokal mutfak kültürünün derinlik kazanmasına imkan tanıyor. Kastamonu dışında hiçbir yerde yetiştirilmeyen bu eserler dünyadaki birinci buğday çeşidi olarak bilinen binlerce yıllık Siyez Buğdayı, antioksidan özelliği yüksek Üryani eriği (Ala erik), mineral unsur ve vitamin açısından varlıklı ve keskin bir tada sahip olan Taşköprü Sarımsağı, Tosya Pirinci üzere eserler.
Kastamonu’da gezerken Kastamonu mutfağına ilişkin lezzetlerin tadına bakmayı ve yöreye has el sanatı hediyelikler almayı ihmal etmeyin.
Mutlaka denemeniz ve hatta yanınızda götürmeniz gereken tatlar; Taşköprü sarımsağı, Tosya üzümü, İnebolu kestanesi, Tosya pirinçleri ve Üryani eriği olarak sayılabilir. 1746 yılından beri var olsa da 2001 yılında turizme kazandırılan Münire Medresesi El Sanatları Çarşısı’ndan da Kastamonu’ya ilişkin el sanatlarını inceleyebilir ve sevdikleriniz için küçük hediyelikler alabilirsiniz.
Türkiye’nin birinci ve tek şapka müzesi
Kastamonu’da gezilecek yerlerden biri olan Kastamonu Şapka Müzesi, Mimar Vedat Tek Kültür ve Sanat Merkezi bünyesinde kurulmuş. Şapka Müzesi’nin Kastamonu için manası başka. Bunun sebebi, Mustafa Kemal Atatürk’ün şapka ihtilalini Kastamonu’da gerçekleştirmesi. Başlangıçta yalnızca 3 adet şapka bulunurken, günümüzde müzedeki şapka sayısı 2000’i aşmış. Müzenin müdürlüğünü yürüten Kastamonu Valiliği Mimar Vedat Tek Kültür ve Sanat Sorumlusu İlknur Aynan, müzede bulunan şapkaların bağış yoluyla toplandığını belirtiyor. Müzede yöresel şapkalar, dünya şapkaları, modacı, siyasetçi, oyuncu üzere ünlülerden alınan şapkalar da sergileniyor. Bülent Ecevit, Yıldırım Mayruk, Cemil İpekçi, Gönül Paksoy ve Filiz Akın üzere ünlü isimlerin şapkaları müzede sergileniyor. Ayrıyeten 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in ‘kimseye vermem’ dediği şapkası da burada görülebilir.
“Sen ağa, ben ağa, inekleri kim sağa”
Gazetemiz tarafından düzenlenen “Yılın Başarılı İş Kadınları” mükafatını 2003 yılında kazanan Sabiha İzbeli, kentin en eski turizm elçilerinden biri, 91 yaşında… Kahvaltısı ile ünlü İzbeli çiftliğinde konuklarını ağırlayan Sabiha İzbeli “Sen ağa, ben ağa, inekleri kim sağa kelamı benim düsturum. Çiftliğin hanım ağası olarak her yerde varım. Koyunlara sarımsak sapı yedirirken de beni görürsünüz, konuklara anılarımızı anlatırken de” diyor. Dönemim Osmanlı Padişahı IV. Mehmet (Avcı Mehmet) tarafından, 1651 yılında tımarlı sipahi yetiştirilmek üzere İzbeli Ailesi’ne verilen bu çiftlik, geçmişten günümüze fazla bir değişikliğe uğramadan, doğal etrafı korunarak gelmiş. Birebir vakitte bir turizm işletmesi de olan çiftlikte organik tarım ve hayvancılık işlerinin yanı sıra yerli ve yabancı turistlere kahvaltı hizmeti de veriliyor. Yüzlerce yıllık tarihi bünyesinde barındıran çiftlikteki eski konak günümüzde bir müze fonksiyonu görüyor.
540 yıllık tarihi hazine: Penbe Han
2.Beyazıt tarafından 15.yüzyılda yaptırıldığı bilinen Penbe Han bir öteki ismiyle Balkapanı vaktinde ticaret için kullanılmış. Penbe sözü Farsça bir isimdir ve pamuk manasını taşıyor. Handa vaktinde pamuk ve bal ticaretleri yapıldığı için bu isimlerin verildiği bilinmektedir. Kastamonu, hanlarıyla ünlü bir kent olup, Penbe Han da bu manada değerli bir yere sahip. Günümüzde ise toplamda 650 m2’lik bu alan restaurant olarak kullanılıyor. Tarihi atmosferi bozmadan yapılan düzenlemeler ile hizmet verilen yerde mantar turşusu yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. İşletmecisi Cahit ve Bülent Kanburoğlu: “Kapıdan girdiğiniz an hem atmosferin hem de yöresel yemeklerimizin büyüsüne kapılmanız en büyük hedefimiz. Kastamonu yöresel yemekleri binlerce yıllık kültürün getirdiği tanımlara uygun olarak hazırlanıp yöresel sunum biçimi ile sunulmakta” dedi.
Kastamonu’nun meşhur yemekleri
– Banduma: Hindi eti ve suyuyla cevizli yufkanın bir ortaya gelmesinden oluşan özel bir yemek.
– Etli Ekmek: İnce hamurun üzerine kıyma eklenerek pişirilen bir yemek.
– Ekşili Pilav: Siyez bulguru ve çeşitli baharatların kullanıldığı ekşili bir pilav.
– Kastamonu Pastırması: Kastamonu’ya has pastırma çeşidi, bilhassa sarımsak ve çemen ile kaplanarak hazırlanır.
– Ispıt Yaprağı Sarması: Kastamonu’ya has taze ıspıt yapraklarının içine mısır unu ile hazırlanan hamurun eklenmesiyle yapılan bir sarma.
– Köle Hamuru: Un ve tereyağından yapılan hamurun çeşitli gereçlerle pişirilmesiyle yapılan bir çeşit çorba ya da tatlı.
