Başak Parıltı GÖKÇAM
Dünyada atık su kirliliğinin yüzde 25’i, bitkisel ve hayvansal atık yağlardan kaynaklanıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yapılan bir araştırmaya nazaran boru kesitindeki daralma ve tıkanmaların yüzde 40’ı atık yağlara dayanıyor. Hem atık su arıtma tesislerine ziyan veren bu yağlar, hem de işletmelerde maliyet artışına sebep olarak tasarruf ve verimliliğin sağlanmasını da engelliyor.
Bunun yanı sıra etrafa ve ekosisteme de ciddi ziyanlar veren atık yağlar, deniz, göl ve akarsulara döküldüğünde suyun kirlenmesine neden oluyor ve oksijen ölçüsünü azaltıyor. Balık ve öteki canlılara da ziyan veriyor. Toprağa dökülmesi durumunda ise yeraltı sularının kirlenmesine neden olurken, tekrar köpek, ayı ve kuş türlerinin ömrünü da tehdit ediyor.
Atık yemeklik yağ üzere biyokütleleri kataliz yoluyla faydalı kimyasallara dönüştürmenin daha sürdürülebilir bir kimya sanayisi yaratmaya yardımcı olacağı üzerine yeni bir çalışmaya imza atan Kyushu Üniversitesi araştırmacıları, bu dönüştürme sürecini klâsik teknik yerine enerji açısından çok daha verimli olan mikrodalga kullanımı ile gerçekleştirmenin yolunu buldu.
Bu metot ile karbondioksit üretimi toplam reaksiyon çıktısının sırf yüzde 1,3’üne kadar bastırılarak, hiç karbon monoksit üretilmemesi sağlandı. Araştırma kapsamında mikrodalgalar kullanılarak ısıtılabilen dönüştürme sayesinde atık yağı çok daha sürdürülebilir bir şekilde yararlı kimyasala dönüştürülebilecek.
Sürdürülebilir kimyada kapı aralanıyor
Araştırmacılar, Na-ZSM-5 ismi verilen bir zeolit malzemesinin, mikrodalgalar kullanılarak biyokütlenin olefinlere (plastiklerden ilaçlara kadar her şeyi yapan bir öncü kimyasal) kimyasal dönüşümünü güzelleştirmede etkili olduğunu ortaya koydu. Chemical Engineering Journal’da yayımlanan çalışma ile mikrodalga ısıtmasının daha güç verimli ve sürdürülebilir bir kimya sanayisine kapı açabilmesi amaçlanıyor.
Çalışmaya ait değerlendirmede bulunan Kyushu Üniversitesi Tarım Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Shuntaro Tsubaki, “Mikrodalgalar materyallerle direkt etkileşime girer ve onlara seçici bir halde güç iletebilir, bu da klasik ısı-konvektif işlemlere kıyasla değerli enerji tasarrufu sağlar. Bilhassa, mikrodalgalar gaz fazından direkt geçerek ve katı katalizörü seçici bir formda ısıtarak gaz-katı katalizini hızlandırabilir. Bunu, katalizör yatağının içinde mekansal sıcak noktalar oluşturarak başarırlar» dedi.
Faydalı kimyasal oluşumunu destekliyor
En kıymetlisi, Na-ZSM-5’in 500°C’ye mikrodalgada ısıtılması, klâsik 500°C’ye ısıtmaya kıyasla dört kat daha fazla olefin üretimiyle sonuçlandı. Bu kısmen Na-ZSM- 5’in öbür bileşikler yerine olefin üretme konusundaki daha yüksek seçiciliğinden kaynaklandı.
“Kimya bölümündeki dönüşümü tetikleyecek”
Bulguların kimya sanayisinin daha fazla elektriklenmesine katkıda bulunmasında tesirli olacağını ve kimyasal üretimde daha sürdürülebilir yeni bir periyoda yol açabileceğini belirten Kyushu Üniversitesi Tarım Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Shuntaro Tsubaki, “Mikrodalgalar güneş ve rüzgâr üzere yenilenebilir güç kaynaklarından üretilebildiğinden, bu temel kimyasalların sentezinin çevresel tesirini azaltabiliriz” diye konuştu.
