Birol BOZKURT
İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, ekonomiye dair değerli açıklamalarda bulundu. Enflasyonla uğraşta başarılı olmanın değerli olduğunu söyleyen Hakan Ortan, “Merkez Bankası’nın maksadı olan yüzde 42’lik enflasyonun hala tutturulabilir bir düzey olduğunu düşünüyorum.
Bir sene sonraki enflasyonun da 20’li düzeylerde olacağını dikkate aldığımızda 2025 bizim için daha yönetilebilir yıl olacak” diye konuştu. Kredi büyümesinin bu yıl tarihi düşük düzeylerde çıkabileceği ihtarında bulunan Hakan Ortan, kurda risk görmedikleri için, yabancı para kredi verdiklerini söyledi. İş Bankası, Orman Genel Müdürlüğü ve TEMA Vakfı iş birliğiyle gerçekleştirilen 81 Vilayette 81 Orman Projesi’nin tanıtım toplantısının akabinde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Hakan Ortan, DÜNYA olarak gündeme getirdiğimiz yabancı para kredilerde yaşanan artışı kıymetlendirdi.
Yabancı para kredilerin yatırımlarda kullanıldığını ve büyümeye katkı verdiğine dikkat çeken Hakan Ortan, evvelki periyotta olduğu üzere bir kur riski görmediklerini ve bu nedenle yabancı para kredilere bir yönelim olduğunu söyleyerek şu sözleri kullandı: “Daha öncesinde bu yılın ana eserinin yabancı para krediler ve değişken faizli yabancı para krediler olacağını söylemiştim. Zira Türk Lirası’ndaki sıkışıklığı bu formda aşabiliyoruz.
ABD ve Avrupa’da faiz indirimi beklendiği için, uzun vadeli yatırımlarda tarihî olarak yabancı para ile yapıldığı için, bizim yabancı para kredi veremiyor olmamızın nedeni kura güvenmiyor olmamızdı, kur riskini taşıyamıyordu bilançolarımız. Özkaynağımız ve sermayemiz Türk Lirası, verdiğimiz kredi yabancı para olduğunda ve bir kur atağı yediğimizde sermaye yeterliliğimizi zora sokuyorduk. Artık orta vadeli programdaki kur amaçlarına inandığımız ve bir risk görmediğimiz için yabancı para kredilerle ülkenin büyümesini finanse edebiliyoruz. Büyüme de yatırım da yabancı para kredi ile oluyor.
O yüzden yabancı krediler büyümeye başladı. İş Bankası’nın bilançosundaki yabancı para kredi ölçüsü 18,8 milyar dolardı biz bunu 13 milyar dolara düşürmüştük risk gördüğümüz için. Tam 5,8 milyar dolar küçülmüştük. Artık 13 milyar dolardan tekrar büyüyelim desek 18,8 milyar dolara çıkamayız. Büyüme görüyoruz lakin 15-16 milyar dolara çıkarız bunun da yatırımlar için sağlıklı olduğunu düşünüyorum.”
Merkez Bankası’nın döviz alımları
Seçimden evvel kur artışı bekleyenlere karşı çıktığını hatırlatan İş Bankası Genel Müdürü Aran, “Bu genel seçim değil, lokal seçim, kur artışı bekleyenlerin yanılacağını kurda, yükseliş değil, düşüş riski gördüğümü söylemiştim. Merkez Bankası yeni adım atmaya başladı, son bir hafta 10 gündür döviz alımı yapıldığını görüyoruz. Net rezervleri sıfıra getirme brüt rezervleri de 200 milyar dolara çıkarma planı var. Enflasyonla gayret ve dış ticaret istikrarına uygun olarak bu maksada ne kadar uygun maliyetle ulaşırsa, o kadar uygun olacaktır. Merkez Bankası’nın dövizi alımları kuru istikrarda tutacaktır” dedi.
Kârlar tarihin en külfetli döneminde
Bankacılık sistemindeki kahrın 6 ay daha devam edeceğini belirten Hakan Ortan, “Dengeler daha yerine oturmadı, çok ekstrem bir devir geçiriyoruz. Genel seçimler devrinde yaratılan enflasyonun içinde bulunduğu yıllık enflasyon dilimindeyiz. Lakin mayıs ayı enflasyonunu gördükten sonra bu periyodu geride bırakacağız ve istikrar ondan sonra oluşmaya başlayacak.
Temmuz, ağustos ve eylül aylarını geçtikten sonra 30 Eylül prestijiyle artık mevduat, kredi ve enflasyon makul bir düzeyde oturmaya başladığını göreceğiz. O noktadan sonra bankacılık daha öngörülebilir hale gelecek. Sıkışıklığın dozunun azalmaya başladığı bir periyoda gireceğiz. Uçlarda bir devir geçirdik, ucuz bol para periyodundan sonra bir anda sıkılaşmanın başlamasıyla bir türlü istikrara gelemedik, onun kahrını yaşıyoruz.
Ekim ayından sonra istikrar düzeyini görmeye başlarız. Bankaların kârları bir evvelki çeyreğe nazaran hem geçen seneye kıyaslandığında ve enflasyonu da dikkate aldığımızda kârlarda önemli bir düşüş var. Ana faaliyet kârlarımız çok düştü. Dolayısı ile bankacılık kârları tarihi olarak en düşük periyodunu yaşıyor. Öbür kâr artışları ana faaliyet alanlarından oluşmuyor” sözlerini kullandı.
Kart ödemelerinde bozulma başladı
İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran bireysel kredi ve kredi katı ödemelerinde bozulma başladığını açıkladı. Ortan, bankacılık dalıyla ilgili yaptığı açıklamada ise “sistemik bir risk yok” dedi. Ortan, geri dönmeyen kredilerde ticari tarafta bir bozulma olmadığını fakat kişiselde sinyaller almaya başladıklarını tabir etti. Ortan, “Bunun dengelenme süreci sonuna kadar sürüp sonra durabileceğini düşünüyorum” dedi. Sıra dışı bir periyottan geçildiğini vurgulayan Ortan, mayıs enflasyonu görüldükten sonra dengelenmenin sağlanacağını ve sıkışıklığın dozunun azalacağı bir periyoda girileceğini söyledi.
Mevduat faizinde en avantajlı vade 6 ay
Türk Lirası mevduatlarla ilgili soruya cevap veren İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, şunları söyledi; “Politika faizi yüzde 50, Merkez Bankası’nın bize verdiği borç faizi yüzde 53 düzeyinde. Mevduat faizleri de bankalarda yüzde 53’ten başlıyor. Yüzde 53-60 bandında mevduat faizi veriliyor.
Merkez Bankası’nın koyduğu amacı tutturan bankalar bir müddetliğine faizleri düşürüyorlar. Amacı tutturamayan bankalara gerçek bir mevduat kayışı oluyor. Mevduatta 6 ay vade şu anda en avantajlısı, zira 182 günlük dönemde bu yüksek faizlerin devam edeceği lakin daha sonra bu oranların bulunamayacağı bir periyoda gireceğiz. O da daha sağlıklı zira bu oranları verdikçe krediyi veremiyorsunuz. Fakat mevduat maliyeti düşerse, krediyi indirebiliyorsunuz.”
“81 Vilayette 81 Orman” projesi tekrar hayatta
Türkiye İş Bankası’nın 100. yılına özel olarak 2008-2017 yılları arasında Orman Genel Müdürlüğü ve TEMA Vakfı iş birliğiyle gerçekleştirilen “81 Vilayette 81 Orman” Projesi tekrar hayata geçiyor.
Ülkemizdeki ormanlık alanları çoğaltarak doğayı korumak ve toplumda etraf şuurunu artırmak emeliyle başlatılan bu projede, 81 vilayette 5 yıl içinde 2 milyon 200 bin fidan toprakla buluşturulacak. Projenin yeni devri, İş Bankası Genel Müdürü Hakan Ortan, TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç ve Orman Genel Müdürlüğü’nden İstanbul Orman Bölge Müdürü Celal Pir’in katılımıyla gerçekleştirilen bir tanıtım toplantısıyla duyuruldu.
Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, 100. kuruluş yıl dönümünü kutlayan İş Bankası’nın da artık asırlık çınar olarak nitelendirilen kurumlar ortasına girdiğini belirterek ikinci yüzyıla giriş yaparken yeni çınarlar yetiştirmek üzere TEMA Vakfı ve Orman Genel Müdürlüğü ile bir seyahate çıktıklarını söyledi. Bunun aslında yeni bir seyahat olmadığına işaret eden Ortan, “2008-2017 yılları ortasında 1.500 hektar alana 2,2 milyonun üzerinde fidan dikmiştik.
Ne memnun bize, bu fidanların yüzde 84 oranında ormana dönüştüğünü görüyoruz. Artık de tekrar hayata geçirdiğimiz ve 2,2 milyon fidan dikmeyi planladığımız projeyle karşınızdayız. Samsun ve Erzincan’dan başlayacağız, sırasıyla 81 vilayetimize ulaşacağız. Her vilayetimizde bölge halkıyla, çalışan ve emeklilerimizle, çocuklarımızla şölen havasında bu dikimi yapacağız. Önümüzdeki 5 yıl içinde tekrar ülkemize orman alanları kazandıracağız.” dedi.
