Özlem SARSIN
İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Lideri Mahmut Özgener, ocak ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmada, mevcut iktisat siyasetlerinde kimi alanlarda uygunlaştırma sağlanmış olsa da; artan maliyetler, nakit kasveti ve kısıtlı finansman erişimi nedeniyle şirketlerin zorlandığını, öz sermayesi kısıtlı firmaların, bu şartlar altında daha da güç günler yaşayabileceğini söz etti.
İçinde bulunduğumuz dönemde, karşılıksız çek oranlarının mevcut piyasa şartlarında önemli formda arttığı, işletmelerde kapasite düşüşleri başladığı, bu gelişmelerin, üretim ve istihdamın artırılmasını engelleyen temel bir faktör olduğunu vurgulayan Özgener, artan maliyetler nedeniyle mevcut istihdamın korunmasının da giderek güçleştiğine dikkat çekti.
İç piyasadaki daralmanın kâr marjlarının azalmasına neden olduğunu ve bu durumun firmaların büyüme potansiyelini sınırlandırdığı değerlendirmesinde bulunan Özgener, “Dış ticaret süreçleri açısından ise; mevcut döviz kuru ihracatta kârlılığı düşürüyor, iş gücü maliyetleri ve başka operasyonel sarfiyatlar ise; şirketleri ek yük altına sokuyor. Nitelikli işçi eksikliği ve tedarik zinciri aksaklıkları, üretim ve hizmet kesimlerinde sorunlara yol açıyor, nakit kahrının piyasadaki genel hareketliliği de olumsuz etkileniyor” dedi.
“Hizmet dalında fiyat istikrarı sağlanmalı”
Türkiye’de hali hazırda kişi başına düşen gelir düzeyinde görülen 13 bin doların artması gerektiğini, bunun için orta gelir tuzağından çıkmaya aday bir ülke olarak toplumsal refahın arttırılmasına yönelik siyasetlerin üretilmesi gerektiğine de değinen Özgener, “Bunu yaparken, ekonomide bugün yaşadığımız akut meselelerin da kesinlikle üstesinden gelmemiz gerekiyor. Bozulan fiyat istikrarının düzelmesi enflasyonun düşmesine ve makro ekonomik istikrarın sağlanmasına bağlı.
Özellikle hizmet sektörlerinde birebir hizmet için birbirinin iki üç katı değişen fiyatların piyasada oluştuğunu gözlemliyoruz. Bir örnek verecek olursak, TÜİK’in bilgilerine nazaran, son bir yılda fiyatı yüzde 153 artan konut sigortası kalemi olduğu üzere yüzde 7 artan ayakta sıhhat hizmetleri kalemi de var. Bu artış eğiliminin devam etmesi ve hizmet enflasyonu ortalamasının yüzde 60’larda seyretmesi, genel enflasyon oranlarına olumsuz yansıyor.
Şu an enflasyonu düşürmek için iktisattaki en öncelikli bahsin, hizmet kesimi fiyatlamalarının yüzde 30’un altına düşmesi olduğunu düşünüyoruz. Bu basamaktan sonra fiyat artışlarının hem kamuda, hem özel dalda yüzde 30 ile sınırlanması alım gücünü koruyacaktır. Fiyat belirleme alışkanlığının uzun bir müddettir bozulmuş olduğunu ve kesinlikle düzeltilmesi gerektiğini tahlil ediyoruz. Bu durumun kamuoyunda fahiş fiyat algısını arttırdığı Cumhurbaşkanı Yardımcımız Sayın Cevdet Yılmaz’a da arz ettiğim mevzular ortasında yer aldı” diye konuştu.
“Sanayinin alt kollarında büyüme dengesiz”
Merkez Bankası’nın, geçtiğimiz hafta Perşembe günü politika faizinde 250 baz puan indirime gittiğini ve faizi yüzde 45 seviyesine çektiğini, bu evreden sonra Merkez Bankası’nın Mart ayındaki bir sonraki toplantısına kadar dataya bağlı olarak hareket edeceğinin kestirim edildiğini söyleyen Mahmut Özgener, “Bu bağlamda; siyaset faizinin haziranda yüzde 38, yıl sonunda yüzde 30’a ineceğini varsayım ediyoruz.
Enflasyonun aralık ayındaki yavaşlamadan sonra ocakta bir ölçü artacağını fakat sonrasında tekrar düşüş trendine geçeceğini öngörüyoruz. 2024 yılının dördüncü çeyreğinde sanayi, hizmetler ve inşaat üzere tüm ana kesimler toparlanma belirtileri gösterdi, ancak endüstrinin alt kollarında büyüme istikrarsız bir seyir izlemekte. Bankalar ayrıca işletme ve ferdi kredilere olan talebin arttığını ve 2025’in birinci çeyreğinde yurt içi finansman şartlarında daha fazla gevşeme beklendiğini rapor ediyor. Talep şartlarının arz durumundan daha olumlu bir görünüm gösterdiği senaryoda, ülkemiz enflasyonunun yüzde 30 düzeyinde kalacağını öngörüyoruz” dedi.
“Mevcut işgücü piyasasından 92 milyon kişi işini kaybedecek”
Dünya iş gücü piyasasındaki keskin değişimlerin olduğunu belirten Mahmut Özgener, “Dünya İktisat Forumu’nun yayınladığı iş gücü raporunda, global ölçekte büyük yenilikler olacağı; teknoloji, yeşil dönüşüm, demografi ve iktisattaki gelişmeler ile birlikte farklı bir devrin başlaması öngörülüyor. 2030’a kadar mevcut iş gücü piyasasındaki 92 milyon kişinin işini kaybedeceği; farklı niteliklere sahip 170 milyon kişilik iş gücü talebi oluşacağı iddia ediliyor.
Bu durumun eğitim ve öğretimde de değişiklikler yaratması bekleniyor. Global çapta iş gücünde yaşanan değişim göz önünde bulundurulduğunda, hem makro seviyede, hem de şirketler seviyesinde gerekli tedbirlerin alınması ve çalışma alanında kesinlikle bir iktisat siyaseti yansısı verilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Vasıflı işgücü oranının ülkemiz geneline nazaran yüksek olduğu İzmir açısından da, işgücü dönüşümünün değerli olacağını değerlendiriyoruz” diye konuştu.
