Hakan Birhan: Sürdürülebilir finans ekosisteminin derinleşmesi için pozisyon alıyoruz

Sürdürülebilirlikte finansın ve banka­nın rolü nedir? Ban­kaların ehemmiyetine binaen siz Garanti BBVA olarak stra­tejilerinizi sürdürülebilir­liğe nasıl uyarladınız? Sür­dürülebilirlik çalışmaları­na ne vakit başladınız?

Günümüzde finans sektö­rü, sürdürülebilir iş modelle­rine geçişin değerli bir kesimi haline geldi. Bunun en kıymetli sebebi, bankaların dolaylı et­kisi olarak da tanımlanan fi­nanse ettikleri müşterilerinin etraf ve toplum üzerindeki et­kileri. Biz de toplumsal eşitsizlik­ler, iklim krizi, güç ve doğal kaynak krizi üzere bahisleri göz gerisi ederek iş yapış şeklimi­zi sürdürmeyeceğimizi, sek­törümüzün bu dönüşümde­ki kıymetini uzun vakit evvel fark ettik ve sürdürülebilirliği ana iş stratejimize entegre et­tik. Sürdürülebilirlikte odak­landığımız iki ana başlığımı­zı iklim kriziyle gayret ve kapsayıcı büyüme oluşturu­yor. 18 yılı aşkın müddettir etraf, güç verimliliği, toplumsal eşit­sizlikler, toplumsal cinsiyet eşitliği, nitelikli eğitime eri­şim, döngüsel iktisat ve ka­dın girişimcilerin desteklen­mesi üzere hususlara odaklanı­yor, yeşil ve toplumsal dönüşümü finanse ediyoruz.

Yeşil tahvil prensiplerinize ait bilgi verir misiniz? Birinci yeşil tahvil ihracınız ne vakit gerçekleşti? Yeşil tahvillerin ve yatırım araç­larının sürdürülebilirlik gayelerine ulaşabilme hu­susundaki rolü nedir?

Yeşil finansman payımızda en yüksek oran yenilenebilir güç projelerine ilişkin. 2014’ten beri yeni elektrik üretimi yatı­rımlarına, yalnızca yenilenebi­lir projeler olduğunda finans­man sağlıyoruz. Ülkemizdeki rüzgâr ve güneş gücü pro­jelerinin %20’sinden fazlası­nın finansmanında rol aldık. Ayrıyeten tüm yeşil projelerin fi­nansmanına yönelik katkı­mız açısından yeşil tahviller de değerli bir yatırım aracı. Bu tahvilleri yenilenebilir ener­ji, güç verimliliği, su yöne­timi, döngüsel iktisat üzere alanlardaki projelere finans­man sağlamak için kullanarak çevresel sürdürülebilirliğe katkı sunmayı hedefliyoruz. 2019’da gerçekleştirdiğimiz, Yeşil Tahvil Prensipleri ile uyumlu birinci yeşil tahvil ihracı­mız sürdürülebilirlik alanın­daki taahhütlerimizi somut­laştıran ve piyasalara güçlü bildiri veren bir adım oldu. Bu ihraç, olumlu çevresel tesir ya­ratan projelere yönelmek iste­yen yatırımcıların ilgisini çek­ti, Türkiye’nin sürdürülebilir finans alanındaki mevcut po­tansiyelini desteklemek için bu araçları etkin olarak kulla­nıyor ve genişletiyoruz. Yeşil tahvil ihracı yapmak isteyen müşterilerimize de dayanak su­narak sürdürülebilir finans ekosisteminin genişlemesi ve derinleşmesi için konum alıyoruz.

Garanti BBVA olarak ik­lim değişikliği tesirleri kap­samında önceliklendirdi­ğiniz mevzular ve yöneldiği­niz alanlar nelerdir?

İklim kriziyle mücadele­de finans dalına kritik rol düştüğünün şuuruyla ‘yeşil finansmanı’ bir adım öteye ta­şıyarak ‘geçişin finansmanı’nı stratejimizin kıymetli ögesi haline getirdik. Bu çerçeve­de endüstrinin karbon salımı­nı azaltarak sıfır emisyon he­define ulaşmasını sağlayacak projeleri destekliyoruz. Ener­ji verimliliği yatırımları, yeni­lenebilir güç kaynaklarına geçiş, sürdürülebilir üretim modelleri, yakıt dönüşümü ve döngüsel iktisat üzere kritik dönüşüm alanlarına yönelik finansman ve danışmanlık çö­zümlerimizle sektörel dönü­şümlerin hızlanması için ça­lışıyoruz. Örneğin, Türkiye’de gerçekleşecek karbon fiyat­lama sistemi, emisyon ağır müşterilerimizin geçiş risklerini artıracak. Farkın­dalığı yüksek müşterilerimi­ze direkt emisyon azaltı­mı için finansman opsiyonları sunarken, gelişme seviyesin­deki müşterilerimize de da­nışmanlık hizmetlerimizle dayanak oluyoruz.

Yeşil dönüşüm için müşte­rilerimizin kendi sektörlerin­de gelişim gösteren, emisyon azaltımı odağında şekillenen alternatif yakıt kullanımı, kar­bon yakalama teknolojileri gi­bi yeni teknolojilere erişimi konusunda da takviye sunu­yoruz. Ülke iktisadının en değerli modüllerinden olan sa­nayiye verdiğimiz finansman takviyesini, memleketler arası sürdü­rülebilirlik standartları ve en yeterli uygulamalarla uyumlu ha­le getirip müşterilerimizi bir adım öteye taşıma konusunda tahlil ortağı olmayı öncelik­lendiriyoruz.

Garanti BBVA olarak sürdürülebilir finansman maksatlarınız nelerdir? Ye­şil kredi verirken hangi kriterleri göz önünde bu­lunduruyorsunuz?

BBVA’nın sürdürülebilir kalkınmanın finansmanına 2018-2025 ortasında 300 mil­yar euro katkıda bulunma he­defi doğrultusunda bizim de 400 milyar TL sürdürülebilir finansman taahhüdümüz bu­lunuyor. Bu doğrultuda, ken­dimize bu yıl koyduğumuz he­def 120 milyar TL’ydi. 8 ayda 110 milyar TL’lik yeşil ve sos­yal finansman sağlayarak he­defimizin büyük kısmını ger­çekleştirdik. Bizim için öbür kıymetli husus ise yeşil ve sos­yal finansmanın istikrarlı git­mesi. Kurumsal segmentte 8 ayda kullandırdığımız kredi­lerin %10’una yakını sürdürü­lebilir finansmandan geliyor. BBVA’nın AB Taksonomisi ile uyumlu sürdürülebilir faali­yetlerin finansmanı standar­dı bulunuyor biz de birebir stan­dardı kullanarak projeleri de­ğerlendiriyoruz.

Cleantech yatırımları­na olan ilginin artışı ve bu alandaki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu alandaki finansman mo­dellerine ait bilgi verir misiniz?

Yenilenebilir güç, elekt­rikli araçlar ve gibisi kanıt­lanmış ‘bankable’ teknolo­jilerin dışında yenilikçi tek­nolojiler de net sıfır iktisat için son derece değerli olacak. Bilhassa yakın vakitte in­celediğimiz ve öngördüğümüz çimento, havacılık ve ulaştır­ma üzere bölümlerde alternatif hammaddeler ve yakıtlar; çe­likte direkt indirgenmiş demir ve yeşil hidrojen; daha verimli ve yüksek kapasiteli pil depolama sistemleri, akıl­lı şebeke ve yük idare tek­nolojileri; ortaya çıkan yenile­nebilir teknolojiler ve karbon yakalama ve depolama tekno­lojileri bundan sonra daha da kıymetli hale gelecektir. Örne­ğin Avrupa’da hidrojenli yeşil çelik üretimi ve karbon yaka­lama-depolama üzere projelerin finansmanı önemli devlet teş­vikleriyle mümkün olabiliyor. Günümüzde ‘karma finans’ (blended finance) konsep­ti olmadan bu projelerin tica­ri bankalar tarafından doğru­dan desteklenmesipek müm­kün değil. Bunun için AB’deki İnovasyon Fonu üzere teşvikle­rin ülkemizde de süratli biçimde devreye girmesi gerekiyor.

BBVA, cleantech alanın­da yeni teknolojiler geliştiren 200’e yakın şirkete pak tek­noloji start-up fonları aracı­lığıyla 100 milyon dolar civa­rında direkt yatırım yaptı. Biz de müşterilerimizi denk­lemin içerisine dahil edebi­leceğimiz inovatif bir meka­nizma üzerinde çalışıyoruz. Emelimiz müşterilerimizin bu fonların yatırım yaptığı ik­lim teknolojilerindeki geliş­meleri yakından takip etme­si, getiri elde etmeleri ve süratli bir halde bölümlerinin kar­bonsuzlaşmasına yarar sağla­yacak teknolojilerin hızlandı­rılmasına katkı sağlamaları. Bu fonlarda yer alan teknolo­jileri geliştiren şirketlere de direkt erişimlerini sağla­yarak kendi süreçlerini kar­bondan arındırmak için en yenilikçi teknolojilere en hız­lı biçimde ulaşmalarını sağla­mayı amaçlıyoruz.