“Kadınlar, erkeklere göre yüzde 24 daha fazla verim alıyor”

Mehmet Hanifi GÜLEL

İş Bankası, 15 Ekim Dün­ya Çiftçi Bayanlar Gü­nü’nde Türkiye’nin fark­lı bölgelerinde ziraî üreti­me katkıda bulunan teşebbüsçü ve çiftçi bayanlarını “Kadının Gücü: Geleceğin Tarımı” et­kinliğinde buluşturdu. Tür­kiye İş Bankası, iştiraki olan alışveriş platformu Pazara­ma aracılığıyla kurulsuz ve kargo fiyatı takviyesini artı­rarak 2025 yılında da sürdü­recek.

100. yılını kutlayan İş Bankası’nın, bu özel günde bu yıl ikincisini gerçekleştirdi­ği “Kadının Gücü: Geleceğin Tarımı” etkinliğinde kadın­ların tarımdaki kıymetli rolü, kesimdeki zorluklar ve çö­züm teklifleri ele alınırken, 8 çiftçi bayan ilham verici hikâ­yelerini paylaştı. Çiftçi kadın­ların ve bayan kooperatifleri­nin İş Bankası iştiraklerinden çevrimiçi alışveriş platformu Pazarama aracılığıyla komis­yon ve kargo fiyatı ödemeden eserlerini satabiliyorlar.

“Kadınların tarıma ek katkısı 1 trilyon doları bulabilir”

Kars’tan İstanbul’a, Art­vin’den Bursa’ya, Aydın’dan Hakkari’ye, Hatay’dan Ri­ze’ye, Tekirdağ’dan Muğla’ya, Denizli’den Mersin’e kadar çok sayıda bayan çiftçinin et­kinlikte olduğunu kaydeden İş Bankası Genel Müdür Yar­dımcısı Sezgin Yılmaz, kendi­sinin de bir çiftçi annenin oğ­lu olduğunu belirterek, dün­yada bayanların tarımdaki emeğinin görünür olmadığını tabir etti. Dünya genelinde ta­rımda çalışanlarının yüzde 40 bayanlardan oluştuğunu akta­ran Yılmaz, “Bizim üzere geliş­mekte olan ülkelere baktığı­mızda bu oran yarısında fazla. İstatistiklere nazaran ülkemizde tarımda yaklaşık 5 milyonu kişi istihdam ediliyor.

Bunun yaklaşık 2.5 milyon kısmını çiftçi bayanları oluşuyor. Yi­ne ÇKS kayıtlarına baktık 250 bin çiftçi bayan var ve toplam ÇKS kaydının yüzde 15’ini oluşturuyorlar. Ziraî emeğin neredeyse yarısı ka­dındayken, iş mülkiyete geldi­ğinde gelir adaletine geldiğin­de bayanın geride bırakıldığı­nı ve kesimde görünmez bir rol oynadığını görülüyor. Yeniden Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgü­tü’nün (FAO) bir çalışmasına nazaran şayet tarımda bayanlar, erkeklerle birebir fırsatlara sa­hip olabilselerdi dünyada ta­rım dalına yapacakları en ek katkının en az 1 tril­yon dolar olacağı belirtiliyor.

Bununla birlikte bayanlar, er­keklere nazaran yüzde 24 çalış­tıkları topraktan daha yüksek randıman elde ettiklerini görüyo­ruz ve daha kaliteli üretim ya­pıyorlar. Tüm bunlar aslında çiftçi bayanlarının bölümde daha da güçlenmesi, daha gö­rünür hale gelmesini gelme­sinin gerektiğini bir nevi or­taya koyuyor. İşte bu yüzden bayanlara fırsat eşitliği sağla­mak olduğunu düşünüyoruz. Bu sürecin birinci basamağı ola­rak da bayanların finansmana erişimin yanı sıra teknik, diji­tal ve teknolojik bilgiye eriş­mesi gerekiyor. Biz de işte tam burada devreye giriyoruz. İş Bankası olarak yüz yıldır des­tek veriyor” dedi.

TARİŞ’in, Türk Şeker Fab­rikaları’nın kuruluşunda ön­cü rol oynayan İş Bankası’nın kuruluş yıllarından itibaren tarımı destekleyen çalışma­lar yürüttüğünü söz eden Yılmaz, bugün de tarımı mil­li bir sıkıntı olarak gördükle­rini vurguladı. Yılmaz, “Kadı­nın Gücü: Geleceğin Tarımı” kampanyalarıyla Pazarama iş birliği kapsamda çiftçi kadın­ların eserlerini platform üze­rinden rastgele bir kurul almadan fiyatsız kargo ya­parak 2024 yılı sonuna kadar sizlere takviye verdiklerini bil­dirdi.

Üretici bayanlarımızın en büyük meselelerinden bir adedinin de pazara eri­şim olduğunu gördükle­rini ileten Yılmaz, “Sade­ce kendi yöresinde, kendi eserini kapsama alanı içerisinde bunların satı­şını yapıyorlar. Biz bunları Türkiye’ye ve dünyaya aç­mayı istedik. Sizlerden öy­le hoş bir eserler, o denli gü­zel sonuçlar geldi ki 2025 yı­lında da bunu desteğimizin devamının geleceğini müjde­sini verebilirim ve bütçesi de artırılarak” diye konuştu.

Yılmaz, dayanak olunca sa­hada bayanların neler yapı­labileceğini daima birlikte gör­düklerini aktararak, bu ko­nuda biz de kurum olarak elimizden gelen dayanağı bu­günden sonra daha fazla ola­cağını söyledi. İş Bankası, öte yandan bu yıl birinci ve önümüz­deki yıl Pazarama’da en çok satış yapan bayan üreticileri yurt dışında kendi alanlarıyla ilgili çağdaş işletmeleri ye­rinde görmesini sağlayacak.

Markalaşma son derece kritik ehemmiyete sahip

Markalaşmanın kıymetine değinen Yılmaz, kadınla­rın üretimde ön planda oldukları, kooperatifleş­meyi başardıkları böl­gelerde, eserler katma pahalı hale geliyor ve o bölgenin iktisadını de canlanmaya başladığını tabir etti. Markalaşma­nın son derece kritik bir kıymete sahip olduğunu aktaran Yılmaz, “Kadınla­rın bir marka yaratması, kırsal kalkınmaya da kat­kı sağlıyor ve hatta tersi­ne göçü artırıp, gelir ada­letsizliğine kadar pek çok meseleye tahlil olabilir. Çiftçi kadınlarımızla yap­tığımız görüşmelerden de yola çıkarak kendimi­ze altı mesken ödevi çıkardık. Finansal okuryazarlık, geniş pazarlara erişim, güçlü irtibat, markalaş­ma, teknik bilgi, dijitalleş­me ve teknoloji kesinlikle geliştirilmesi ve bizim de dayanak vermemiz gere­ken bahisler. İş Bankası olarak tüm bu alanlarda ve bayan çiftçilerimizin hi­kayelerinde daima yanında olacağız” dedi.

“Kadının Gücü: Geleceğin Tarımı” etkinliğinde kendi muvaffakiyetlerini yazan bayanlar öykülerini paylaştı

Sigorta olmadığı için gençler kente gidiyor

Kars’ta hayvancılık yapan Hilal Erben, üniversite eğitiminin akabinde annesinin kentte bir memurluk işine girmesini önermesine karşın köyüne dönerek aile işi olan hayvancılığı büyütme karar verdiğini aktararak, “Toprağa minnet borcum var, lakin birçok genç kırsaldan kente yerleşiyor. Bunun sebebi ise sigorta imkanı olmamasından kaynaklanıyor. Yaptığımız işe meslek gözüyle bakılmıyor. Hayvancılık işine dört tane simental düve alarak başladım. Bu ülkenin yapı dışı köydür ve köy hakikaten birer fabrikadır. Biz o fabrikanın içinde yalnızca küçük bir dişliyiz. Dişli olduğu sürece çark olduğu sürece de fabrika işler. Siz büyükler bizim yolumuza ışık tuttuğunuz sürece biz gençler aslında başarılı oluruz” dedi

Çay toplayanların çoğunluğu yaşlılardan oluşuyor

Rizeli çay üreticisi Fatma Saruhan ise çay üretimine nasıl başladığını anlatırken, gençlerin çay üretimine uzak olmasının nedenlerine değindi. İş Bankası ile tanışmasının 50 yıl öncesine dayandığını ve birinci kumbarasını bankadan aldığını belirten Saruhan, “Gençlere hem kızıyorum hem de hak veriyrum. Çay toplama devrinde çay gidilirmen, başka periyotta ise konutta oturuyorlar. Gençler de bir toplumsal garanti ile emekli olmak istiyorlar. Bu yüzden çay toplayanların büyük çoğunluğu yaşlılardan oluşuyor” diye konuştu.

Enginarı yurt dışına göndermek istiyor

30 yıllık aile işletmesi Adalılar Çiftliği’nde cet tohumu enginar üretimi yapan Halide Adalılar, vakit içinde pazarlama işini üstlenmesinin akabinde ürettikleri enginarların tüketiciye ulaşması için yürüttüğü çalışmaları aktardı. Adalılar, pandemiye kadar Aydın ve etraf kentlere verdiklerini, COVİD-19 ile bir arada kızının aracılığıyla internete satış yaptıklarını ve o periyotta çok yeterli enginar sattıklarını anlattı. Adalılar, bundan sonra yurt dışına açılmak istediğini söyledi.

Kars Kaz Meskeni ile üreticilere pazar yeri açtı

Nuran Özyılmaz, ailesinin geçimini sağlamak üzere 1990’lı yıllardan itibaren ticaretle uğraşmaya başladığını belirterek, son olarak Kars’ta açtığı yöresel yemekler sunan “Kars Kaz Evi” restoranının ve köylerde kaz yetiştirici ailelere istihdam sağlamaya başladığını söyledi. Özyılmaz, kazın çok göç verildiğini ve o kenti beklemek zorunda olduğunu belirterek, “Kars’ta 4 masa ile restoranaçtım. Sonra yöresel restoran eksikliğini görerek 6 ay içinde kaz meskenini kurdum. Ama eser tedarikinin çok sıkıntı bir eser seçtim. Kimi üreticilerle kaz üretmeye başladık, böylelikle kaz üreticilerine bir pazar açtım ve bugün prestijiyle yetiştiriciler 500 bin anaçla şu an döneme yavru kesitine hazırlanıyor” dedi.

İstanbul’da balıkçılık yapan bir kadın

Uludağ Üniversitesi Ekonometri kısmı mezunu olan Beyza Aydın, kurumsal hayat yerine girişimciliği tercih etme kararının akabinde üretici ve teşebbüsçü bir bayan olarak yaşadığı zorluklara karşın Erdek’te kendi ektiği mahsulleri sunduğu bir kahvaltı salonunu hayata geçirme öyküsünü anlattı.

Poyrazköy’de balıkçılık yapan Gülhanım Kalafat, yaşadıkları köyde bayanların balıkçılık yapmasına yönelik önyargılara rağmen eşiyle ve dört oğluyla birlikte balıkçılık işini nasıl büyüttüklerini paylaştı.

Kraliçe arıları Türkiye’deki arıcılara gönderiyor

Uludağ’ın eteklerindeki kırsal Yiğitali Mahallesi’nde kurulan kooperatifin başkanı Emine Örnek, Atatürk’ün talimatıyla kurulan lakin daha sonra atıl kalan okul binasının kooperatife dönüştürülme sürecini ve kooperatif çatısı altında yürütülen çalışmaları lisana getirdi.

Borçka ilçesinde UNESCO müdafaası altındaki Macahel’de 24 yıldır arıcılık yapan Melahat Gülbin, TEMA’nın kırsal kalkınma projesine başvurmasıyla başlayan kraliçe arı üretim seyahatini anlattı.