Dünya Kahve Birliği (ICO) de 77 üye ülke ve gezegenin dört bir yanında faaliyet gösteren onlarca dernek ile her yıl 1 Ekim gününü Uluslararası Kahve Günü olarak kutluyor. Kahvenin ekonomik pahası ve toplumsal tesirleri hakkında farkındalığın artırılmaya çalışıldığı bu gün kapsamında, sürdürülebilir kahve üretiminin kıymetine de dikkat çekiliyor.
Kahve yılının 1 Ekim’de başlaması ve 2025 yılının Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından Milletlerarası Kooperatifler Yılı olarak belirlenmesiyle birlikte ICO, 2024 yılının Uluslararası Kahve Günü’nün ana temasını “İş birliği” olarak belirledi.
Bu tema bağlamında yapılacak çalışmalarla BM’nin 2025 yılı kampanyasının büyük bir kısmının kahve yılı ile kesişeceği göz önüne alındığında, kolektif aksiyon için iş birliğini benimsemenin değerini ve global kahve kesiminde sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasındaki rolünü vurgulanacak. ICO tarafından hazırlanan 2023 yılı Kahve Raporu ve Genel Görünüm değerlendirmesine nazaran 2023 yılında kahve üretimi bir önceki yıla nazaran yüzde 0,1 artarak yıllık 168,2 milyon çuvala yükseldi.
Durgun olarak nitelenen bu büyüme oranı ise kahve nesli içinde kalan kısımda büyüyen Amerika kıtası ile geri kalan bölgelerde yaşanan küçülme ile yorumlanıyor. ICO, 1 Ekim 2023-2024 kahve yılında global tüketim genel olarak, küresel iktisadın yüzde 3’ün üzerinde büyümeye devam edeceği ön görüsünü paylaşıyor. Buna nazaran global boyuttaki tüketim artışı, stoklarındaki azalma ile sektörün olumlu yansıyacak. Sonuç olarak, dünya kahve tüketiminin yüzde 2,2 artarak 177,0 milyon çuvala ulaşması ve üretim yapmayan ülkelerin genel tüketim artışına en büyük katkıyı yapması bekleniyor.
Kahve ile 154,7 milyon dolar ihracat geliri elde edildi
Türkiye’de kahve çekirdeği yetiştirilemiyor olmasına karşın, kahve işlenerek ihraç ediliyor. Türkiye İstatistik Kurumunun Özel Ticaret Sistemi datalarına nazaran Türkiye’nin kahve ihracatı 2020’de 20,2 milyon dolar seviyesindeyken, 2021’de 23,8 milyon dolara, 2022’de 36,5 milyon dolara ve 2023’te 39,7 milyon dolara yükseldi. 2024 yılının ocak-ağustos periyodunda de 34,5 milyon dolarlık kahve ihraç eden Türkiye’nin kahve ihracatı 2020-Ağustos 2024 devrini kapsayan yaklaşık 5 yılda 154 milyon 690 bin 881 dolar olarak gerçekleşti.
Türkiye’nin kahveleri 146 ülkede keyifle yudumlandı
Türkiye’nin sattığı kahveye en fazla talep gösteren ülkeler ise yıllara nazaran değişiklik gösterdi. ABD, Hollanda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Belarus ve Suudi Arabistan, geçen yıl en fazla kahve ihracatı gerçekleştirilen ülkeler oldu. Bu devirde Türkiye’den ithal edilen kahveler 146 ülkede keyifle yudumlandı. Belarus, KKTC, Suudi Arabistan ve Azerbaycan da bu yılın 8 ayında Türkiye’nin sattığı kahveleri en çok tercih eden ülkeler ortasında yer aldı.
Yaklaşık 5 yılda 1,5 milyar dolarlık kahve ithal edildi
Türkiye’nin kahve ithalatı ise 2020-Ağustos 2024 dönemini kapsayan yaklaşık 5 yılda 1 milyar 504 milyon 122 bin 96 dolar düzeyini buldu. Kahve ithalatı 2020’de 187,6 milyon dolar, 2021’de 221,1 milyon dolar, 2022’de 374 milyon dolar ve 2023’te 437 milyon dolar oldu. Bu yılın ocak-ağustos devrinde de ithalat 284,4 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Brezilya, Hollanda ve Almanya, Türkiye’nin en çok kahve satın aldığı ülkeler olarak öne çıktı.
İklim krizi kahve üretim alanlarını da değiştirebilir
İklim değişikli, besin üretimi başta olmak üzere birçok alanda olumsuz tesirlere yol açıyor. ODTÜ Besin Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mecit Halil Öztop, bu olgunun kahve üretimini etkilediğini belirterek, iklim değişikliğinin bir sonucu olarak şu anda kahve üretiminin yapıldığı alanlar azalabilirken, üretimin yapılmadığı yerlerde ise kahve üretimi artabileceğini söyledi.
Üretimde azalma yaşanırken, kahve üreticilerinin alternatif tarım topraklarına yöneleceğini tabir eden Öztop; kahve üretiminin olumsuz tesirlerini azaltmak için üretim yollarında yeni tekniklerin kullanılması, sulama usullerinin gelişmesi beklendiğini kelamlarına ekledi. Kahve üretiminde Arabica ve Robusta olmak üzere iki temel çekirdeğin bulunduğunu belirten Öztop, iklim değişikliğinden en çok etkilenen kahve çekirdeğinin, tüketicilerin de ağır tercih ettiği Arabica olduğunu söz etti.
